الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
11
تفسير مجمع البيان (فارسى)
طبقات مفسرين : اولين كسى كه از شاگردان اسلام در بارهء معانى قرآن سخن گفت و داناترين آنان به اين كتاب آسمانى بود همانا على بن ابى طالب ( ع ) است . ابن مسعود ميگويد : قرآن بر هفت حرف نازل شد و نيست حرفى جز اينكه ظاهر و باطن دارد و علم ظاهر و باطن قرآن نزد على عليه السلام بود . دوّمين مفسّر عبد اللَّه بن عباس است كه او ترجمان قرآن و وارث دو سوّم از علوم رسول اكرم است و رسول اكرم برايش دعا كرد و گفت : خدايا او را در دين فهيم و فقيه گردان و به او علم بتأويل عنايت فرما . از ابن عباس روايات فراوانى در بارهء تفسير نقل شده كه ميتوان گفت نيمى از احاديث تفسير از او است . سوّمين مفسّر عبد اللَّه بن مسعود است كه مقامى ارجمند بين مفسّرين دارد و پس از ابن عباس بيشتر روايات تفسير از او است . ابىّ بن كعب نيز يكى از چهار نفرى است كه در عهد رسول اكرم قرآن را جمع آورى و همو مقدّم قراء است . غير از اين چهار نفر افراد ديگرى از صحابهء رسول اكرم بودند كه در تفسير مطلبى بيان كردهاند ولى آنچه از آنان نقل شده كم است . مفسّر از تابعين « 1 » كسانى كه از تابعين در تفسير قرآن وارد بودند و شهرت فراوانى در اين زمينه كسب كردند در درجه اوّل : علىّ بن ابى طلحه شاگرد ابن عباس ، قيس بن مسلم كوفى ، مجاهد بن جبر مكى ، قتادة بن دعامه و اسماعيل بن عبد الرحمن كوفى و عكرمه و پس از آنها طاوس بن كيسان يمانى . كه ابن تيميه او را داناترين مردم در تفسير ميداند و عطاء بن ابى رياح مكّي و جابر بن يزيد جعفى و محمّد بن سائب كلبى كه علامه زمانش بود و حسن
--> ( 1 ) مسلمانانى كه عهد رسول اكرم را درك نكردهاند به آنان تابعين ميگويند .